«Улюбёныя словы — шмоня, срака і мімалётнасць». MOST расказвае, як замежнікі пачалі вывучаць беларускую мову і навошта яна ім патрэбна.
«Беларусь — краіна шчырых сяброў»
Полька Яанна Бернатовіч жыве ў Кракаве і вывучае беларускую мову ўжо дваццаць гадоў. Дзед Яанны нарадзіўся ў Заходняй Беларусі — гэта адна з прычын, чаму яна зацікавілася «культурай і мовай суседняй краіны». На той момант Яанна яшчэ не ўсведамляла палітычных кантэкстаў карыстання беларускай мовай.
— Спачатку пачала вывучаць рускую, але хутка прыйшло ўсведамленне, што мяне цікавяць менавіта нацыянальная мова беларусаў і Беларусь як незалежная краіна. Я запісалася да прафесара Юры Гардзеева на курс беларускай мовы як на дадатковы занятак у Ягелонскім універсітэце, пачала таксама знаёміцца з беларусамі і вучыцца праз непасрэдны кантакт у рамках студэнцкага гуртка. Мы наладзілі сувязь са студэнтамі Універсітэта культуры ў Мінску і арганізавалі паездкі ў Беларусь, а таксама запрашалі іх да нас.
У Беларусі Яанне падабаецца прырода, таксама — беларускія вёскі, мястэчкі і сталічны горад з яго архітэктурай. Яшчэ полька любіць беларусаў і пагаджаецца з тым, што «Беларусь — гэта краіна шчырых сяброў».
Падчас паездак у Беларусь Яанна размаўляла па-беларуску толькі з беларускамоўнымі сябрамі. У крамах ці ў зносінах з рускамоўнымі бацькамі сяброў полька старалася пераходзіць на рускую мову.
— Гэта мне даецца цяжка, бо беларускую мову я ведаю лепш і адчуваю сябе больш упэўнена, калі карыстаюся беларускай. Даволі хутка аднак прыйшло адчуванне, што выбар беларускай мовы для штодзённай камунікацыі ў Беларусі не ўспрымаецца нейтральна. Таксама і ніхто з рускамоўных суразмоўцаў не заахвочваў, каб я вяла размову па-беларуску. Гэта ўскладняе моўную сітуацыю такой асобы, як я, для каго беларуская мова з’яўляецца самай натуральнай і камфортнай мовай у зносінах з грамадзянамі Беларусі.
Цяпер Яанна пастаянна карыстаецца беларускай мовай у камунікацыі з беларускамоўнымі сябрамі. Яшчэ полька кажа, што беларуская мова мілагучная і вельмі блізкая яе сэрцу. Самае любімае слова Яанны — «мудрагелісты», а любімая фраза — «агульная млявасць і абыякавасць да жыцця».
Размаўляла перад люстэркам, чытала вершы і пісала іх сама
Іспанка Анхела Эспіноса Руіс вывучае беларускую мову адзінаццаць гадоў, з’яўляецца кандыдатам філалагічных навук і працуе на кафедры беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта. Калісьці Анхела захапілася беларускай культурай і музыкай, а падчас праграмы культурнага абмену ў ЗША пазнаёмілася з беларусамі, якія потым сталі яе сябрамі.
Пасля Плошчы 2010 года Анхела напісала артыкул, за які атрымала ўзнагароду «Беларусь у фокусе», потым яе запрасілі ў Варшаву на цырымонію ўзнагароджання і разнастайныя семінары. Там іспанка пачула беларускую мову ўжывую, ёй «спадабаліся і мова, і людзі, якія на ёй размаўлялі». Акрамя таго, вершы Анхелы на беларускай мове друкаваліся ў галоўных беларускіх літаратурных часопісах, а таксама ў калектыўных і асабістых зборніках.
Беларускую мову іспанка вывучала з цяжкасцю: матэрыялаў было вельмі мала. Яшчэ меней такіх, каб асновай для вывучэння была не расійская мова.
— Размаўляла перад люстэркам, каб выпраўляць вымаўленне, чытала вершы, потым пачала сама іх пісаць. Праз нейкі час падзялілася з сябрамі, што вывучаю беларускую мову, і яны сталі дапамагаць, а таксама знайшліся новыя знаёмыя і кантакты. Дагэтуль многія мае сябры — беларусы. Карыстаюся беларускай мовай штодзённа, атрымліваецца.
Анхела дадае, што дзесяць гадоў таму ўспрымала беларускую мову як «нешта экзатычнае». Цяпер іспанка бачыць яе «простай, звычайнай мовай для камунікацыі, як і сваю родную, іспанскую». Анхела дагэтуль працягвае пісаць вершы па-беларуску, бо яны пасуюць яе лірычным тэндэнцыям.
У Беларусі іспанка шматразова была ў перыяд 2015-2020 гадоў, а потым гэта «стала немагчыма з розных прычын: спачатку каронавірусная пандэмія, потым дэмакратычны пункт погляду».
Пачаў вывучаць мову, бо «касіў ад арміі»
Паляк Пятро Дудановіч жыве ў Польшчы — у горадзе Сувалкі. Беларускую мову Пятро вывучае з 11 верасня 2001 года — менавіта тады ён паступіў на беларусістыку ў Варшаўскі ўніверсітэт, бо «касіў ад армі».
Цяпер карыстаюся беларускай мовай у стасунках з беларусамі. Яна падобная да чэшскай, славацкай ці ўкраінскай. Таксама я аб’ездзіў амаль усю Беларусь. Больш за ўсё мне падабаюцца там лідскае піва і мова. Сярод улюбёных слоў — брыдкаслоў’е, шмоня, срака, мімалётнасць.
