Нядзеля, 25 мая 2025
No Result
View All Result
MOST Media
  • Галоўная
  • Навіны
  • Гісторыі
  • Гайды
  • Падтрымай!
  • ПРА НАС
    • Палітыка выкарыстання Cookies (EU)
    • Правілы выкарыстання матэрыялаў
  • Рэклама/Reklama
No Result
View All Result
  • Галоўная
  • Навіны
  • Гісторыі
  • Гайды
  • Падтрымай!
  • ПРА НАС
    • Палітыка выкарыстання Cookies (EU)
    • Правілы выкарыстання матэрыялаў
  • Рэклама/Reklama
No Result
View All Result
MOST Media
No Result
View All Result
Галоўная Навіны

«Асацыяльныя паводзіны — як унутраны пратэст». Як дапамагчы падлетку адаптавацца ў эміграцыі

Партнёрскі матэрыял Партнёрскі матэрыял
31 мая 2024, 12:16
Навіны
A A
адаптация в эмиграции

Здымак носіць ілюстрацыйны характар. Фота: Inzmam Khan / Pexels.com

Падлеткі часта маюць цяжкасці ў адаптацыі ў эміграцыі. Інтэнсіўнае эмацыйнае і псіхалагічнае развіццё, характэрнае для гэтага ўзросту, робіць іх адчувальнымі да сацыяльных і палітычных змен, якія адбываюцца ў краіне і свеце. Разам з псіхолагам шукаем спосабы палегчыць адаптацыю падлеткаў.

Гэты тэкст з’явіўся дзякуючы нашаму партнёру — Еўрапейскаму беларускаму выдавецтву Gutenberg Publisher.

На сайце выдавецтва Gutenberg Publisher можна набыць кнігу аўтаркі Сашы Гук «Соня, стой!». Аповесць пра пятнаццацігадовую дзяўчыну, яе перажыванні і траўмы будзе карысна прачытаць не толькі падлеткам, але і бацькам, каб лепей зразумець сваіх дзяцей і іх праблемы.

Соня Стой
Кніга Сашы Гук «Соня, стой!». Фота: Gutenberg Publisher

MOST пагутарыў з псіхолагам Васілём Пронем пра дзіцяча-бацькоўскія адносіны, рэакцыю падлеткаў на грамадска-палітычныя падзеі, цяжкасці эміграцыі і стратэгіі, якія дапамагаюць падтрымліваць дзяцей у складаных сітуацыях.

— Наколькі сучасныя падлеткі ўцягваюцца ў тое, што адбываецца ў краіне і свеце? Ім гэта цікава, ці яны больш зацыкленыя на сабе?

— На гэтае пытанне нельга адказаць адназначна. Падлеткі праз фільтр сваёй рэальнасці, безумоўна, уцягваюцца. Але робяць гэта інакш, чым дарослыя. Пакаленне сучаснай моладзі нарадзілася ў эпоху інтэрнэту, яно па-іншаму ўспрымае свет. Для маладых людзей сацыяльныя сеткі — натуральная частка навакольнага свету. Але алгарытмы сацсетак працуюць так, каб дагадзіць карыстальніку — улічваюць яго запыты і інтарэсы. Атрымліваецца, што знаходзячыся ў віртуальным свеце, падлетак па крузе атрымлівае кантэнт, які пацвярджае яго перакананні і ўстаноўкі. Гэта можа рабіць успрыманне інфармацыі аднабаковым.

З іншага боку, узнікаюць нейкія грамадска-палітычныя зрухі, сацсеткі могуць таксама выступаць для падлеткаў бяспечнай формай унутранай міграцыі. У гэтым віртуальным свеце яны пачуваюць сябе значна камфортней і бяспечней. Дарэчы, так паступаюць і дарослыя — заліпаюць у серыялах, камп’ютарных гульнях. Для іх гэта спосаб збегчы ад рэальнасці, якая на іх цісне.

— Што рабіць бацькам, калі ў іх з дзіцём не супадаюць погляды на грамадска-палітычныя падзеі?

— Калі ў грамадстве адбываюцца сацыяльныя, палітычныя канфлікты, гэта можа закранаць цэлыя сем’і. Цяжэй за ўсё, калі ў прадстаўнікоў розных пакаленняў адной сям’і погляды адрозніваюцца. А падлеткам яшчэ ў сілу ўзроставай псіхалогіі неабходна сепарыравацца ад бацькоў, адчуць сябе самастойнай адзінкай. Таму ў мэтах самавыражэння яны ва ўсе часы выбіралі для сябе нейкія субкультуры, шукалі сваю ідэнтычнасць у знешнім асяроддзі. У залежнасці ад таго, як будавалася выхаванне ў сям’і, гэта можа быць больш радыкальная ці менш радыкальная форма. Выбар палітычнай пазіцыі ў падлеткаў можа быць абумоўлены пратэстам у адносінах альбо да бацькоў, альбо да дарослага грамадства, альбо агулам да соцыуму. Часам гэта прымае дзіўныя формы, і падлетак можа стаць, напрыклад, леніністам.

У падлеткавым узросце яшчэ недастаткова развіта крытычнае мысленне, таму дзіця можа лёгка трапіць пад уплыў прапаганды, якая можа прапаноўваць яскравыя вобразы геройства. Што рабіць бацькам? Тут няма чароўнага рэцэпта. Трэба працаваць не са следствам, а з прычынай. Шукаць, у чым корань праблемы. Часам дзіця проста трэба дастаць з гэтага «кіслага» асяроддзя — перавесці ў іншую школу, пераехаць у іншую краіну. Часам — камунікаваць, якасна ўмацоўваць кантакт з дзіцём. Высвятляць, якія яго патрэбы не задаволеныя.

Але пачынаць бацькам заўсёды трэба з сябе. Калі бацькі самі выгаралі, знаходзяцца не ў рэсурсе, яны могуць зрабіць толькі горш. Не трэба спрабаваць перарабіць падлетка пад сябе — пераконваць, праціскаць пад сваю пазіцыю. Трэба дапамагаць яму развівацца, як асобе, умацоўваць сваю ўстойлівасць. Калі падлетак будзе развівацца, ён паступова перарасце погляды, навеяныя нездаровай прапагандай.

«Адбываецца разрыў з тым асяроддзем, у якім падлетак ужо знайшоў сваё месца»

— Што адчуваюць падлеткі, чые бацькі былі рэпрэсаваныя або пацярпелі ад палітычных дзеянняў?

— Тут усё залежыць ад ступені траўміраванасці — пры якіх абставінах усё адбылося, ці давялося дзіцяці быць сведкам, наколькі ў яго моцная сувязь з бацькамі, ці была падтрымка з боку асяроддзя. Уплываюць і індывідуальныя асаблівасці псіхікі. Пры найгоршых сцэнарыях падлетак можа замкнуцца ў сабе, стаць агрэсіўным, сысці з галавой ва ўнутраную эміграцыю — гульні, сацсеткі. А можа адасобіцца, плыць па жыцці з адчуваннем, што ён ні на што не ўплывае. Маўляў, калі маіх бацькоў заціснулі, то і мяне могуць. Можа, наадварот, мабілізавацца і спрабаваць стаць моцным, круцейшым, каб з ім такога не здарылася. Часам гэта можа даходзіць да фанатызму. Тут можа спрацоўваць вялікі шэраг псіхалагічных абарон. Бясследна такое не праходзіць.

— З якімі цяжкасцямі сутыкаюцца падлеткі, вымушаныя эміграваць?

— Эміграцыя даецца няпроста ў любым узросце, але падлеткам асабліва цяжка. Для іх асноўны арыенцір — гэта соцыум, яны спрабуюць у ім зацвердзіцца, сепарыруюцца ад бацькоў. І раптам адбываецца разрыў з тым сацыяльным асяроддзем, у якім падлетак, здавалася б, ужо знайшоў сваё месца. Так, цяпер ёсць куча магчымасцей заставацца ў кантакце з сябрамі: інтэрнэт, відэасувязь. Але гэта не замяняе паўнавартаснага фізічнага ўзаемадзеяння, таму паступова іх інтарэсы разыходзяцца.

Як і дарослыя, дзеці сутыкаюцца з моўным і культурным бар’ерам, не ўсе лёгка праходзяць праз гэтыя выклікі. Часам падлеткі ладзяць бунт, бо хочуць вярнуцца назад. У якасці ўнутранага пратэсту яны могуць выбраць асацыяльныя паводзіны, пачынаюць ужываць алкаголь, дрэнна вучыцца.

«Максімальна ператварыць шкоду ў карысць»

— Як зразумець, што падлетку патрэбна дапамога псіхолага?

— Дапамога псіхолага патрэбна падлетку далёка не заўсёды. Часцей патрэбна менавіта дапамога і падтрымка ўнутры сям’і. Многім бацькам прасцей вырашыць сітуацыю праз уплыў на дзіця, яны не хочуць глядзець унутр сябе. Але ў першую чаргу бацькам варта задумацца, што трэба змяніць у сабе, каб іх дзіцяці было з імі добра. Гэта балючая тэма для многіх бацькоў. Яны могуць думаць: «Я і так раблю максімум, грошы зарабляю, забяспечваю цябе, што яшчэ трэба?». Але падлетку ў гэты момант трэба нешта іншае. Часам дастаткова звярнуць увагу на простыя рэчы. Падумаць, якія патрэбы ёсць у вашага дзіцяці і як вы можаце іх задаволіць, не прыкладаючы нейкіх звышвысілкаў.

— Як метады і стратэгіі дапамагаюць падтрымаць псіхалагічны стан падлеткаў ва ўмовах палітычных змен і эміграцыі?

— Калі знешнія абставіны складваюцца зусім дрэнна, мы павінны ў першую чаргу дапамагчы падлетку выйсці са стану «мінус» у стан «нуль», каб ён не быў увесь час на стрэсе. Для гэтага ёсць некалькі стратэгій. Адна з іх — знешняя фізічная абарона. Напрыклад, дастаць падлетка з «кіслотнага» асяроддзя — пераехаць, перавесці ў іншую школу, не вадзіць у госці да таксічных сваякоў, якія яго ганьбяць. Трэба раздзяліць падлетка і крыніцу напружвання. Гэты спосаб карысны ў выпадку, калі ён сам не спраўляецца з праблемай.

Яшчэ адна стратэгія — унутраная псіхалагічная абарона. Трэба паказаць дзіцяці, як ён можа сябе абараніць. Тут ёсць розныя прыёмы. Можна выкарыстоўваць уяўленне. Напрыклад, калі на цябе хтосьці крычыць, можна ўявіць у сваёй галаве сцяну паміж сабой і апанентам. Калі падлетку патрэбна навучыцца фізічна сабе абараніць, пажадана адвесці яго на секцыю самаабароны, каб ён адчуваў, што можа за сябе пастаяць. Біцца не абавязкова, важна, каб ён адчуваў, што ў стане сябе абараніць.

Наступны спосаб — кампенсацыя негатыўнага ўплыву. Напрыклад, падлетку-эмігранту цяжка вучыцца ў школе, таму што там іншая мова. Ён стамляецца, вымотваецца. Мы не можам абараніць яго ад іншага моўнага асяроддзя. Але мы можам кампенсаваць гэта — падтрымаць яго дома, адправіць у гурток, секцыю, летнік, дзе будуць дзеці, якія размаўляюць з ім на адной мове.

Яшчэ адна карысная стратэгія — выкарыстоўваць дэструктыўныя фактары для развіцця дзяцей. Мы, бацькі, павінны дапамагаць дзіцяці бачыць, чаму ён можа навучыцца ў той ці іншай складанай сітуацыі. Якім ён можа стаць — больш развітым, моцным і гэтак далей. Паказвайце, што замест таго, каб пакутаваць, калі нешта ідзе не так, трэба падумаць, як выйсці з сітуацыі іншым спосабам. Навучыце дзяцей шукаць нестандартныя варыянты, прыдумляць крэатыўныя вырашэнні праблемы. Гэта дапаможа прадухіліць стрэс і навучыць спраўляцца з абставінамі, якія немагчыма прадказаць. Можна ператварыць гэта ва ўмоўную гульню: вось, ты забыўся на грошы на булачку і застаўся галодным, прыдумай пяць варыянтаў выйсця з сітуацыі. Дзіця пачне прыдумляць: пазычыць грошы ў сяброў і гэтак далей. Так у яго сфарміруецца своеасаблівы імунітэт да стрэсавых сітуацый.

Сутыкаючыся з цяжкасцямі, дзіця часцяком набывае нейкія якасці і каштоўнасныя арыенціры, якія будуць яму дапамагаць па жыцці. Так, не заўсёды выклікі і складанасці ідуць на карысць, часам яны прыводзяць і да траўм. І наша адказнасць тут як бацькоў зрабіць усё магчымае, каб максімальна ператварыць гэтую шкоду ў карысць.

Тэгі: АртыкулыГалоўнаеДзеціПсіхалогія

ГАЛОЎНЫЯ НАВІНЫ

Туристический бон для Подляшья

Подляшье расширяет программу, по которой туристы могут получить до 400 злотых на отдых

MOST
23 мая 2025, 18:14

Подляское воеводство расширяет программу по привлечению туристов (bon turystyczny), в рамках которой доплачивает до 400 злотых тем, кто приезжает на отдых в регион. Ее бюджет увеличен в два...

Ночь открытых судов

Инсценировки судебных процессов и киносеанс на свежем воздухе. Рассказываем, куда сходить на первую в Польше «Ночь открытых судов»

MOST
23 мая 2025, 14:39

В Польше впервые проходит акция «Ночь открытых судов». 23 мая, в День правосудия, суды по всей стране будут открыты для желающих познакомиться с судебной системой изнутри. В этот...

работа для иностранцев в Польше

Что это за список профессий, по которым иностранцам не дадут разрешение на работу в Польше? Минтруда прокомментировало ситуацию

MOST
23 мая 2025, 11:55

С 1 июня в Польше отменяется так называемый тест рынка труда — не нужно будет проверять, можно ли на предприятие, которое хочет нанять иностранца, трудоустроить польского безработного. Но...

  • Галоўная
  • Навіны
  • Гісторыі
  • Гайды
  • Падтрымай!
  • ПРА НАС
  • Рэклама/Reklama
Пры выкарыстанні зместу MOST прачытайце нашы Правілы выкарыстання матэрыялаў

Звяжыцеся з намі: most@mostmedia.io

© 2025 Mostmedia.io. Час будаваць масты

Кіраваць згодай Cookies
Мы і нашы партнёры атрымліваем доступ і захоўваем інфармацыю на прыладзе і апрацоўваем асабістыя дадзеныя, такія як унікальныя ідэнтыфікатары і стандартную інфармацыю, якая адпраўляецца прыладай, альбо дадзеныя прагляду, каб выбраць і прафіляваць персаналізаваны змест і рэкламу, вымераць змест і рэкламную эфектыўнасць, а таксама распрацоўка і ўдасканаленне прадукцыі. Са згоды карыстальніка мы і нашы партнёры можам выкарыстоўваць дакладныя дадзеныя геалакацыі і ідэнтыфікацыю шляхам сканавання прылад. Націскаючы «Прыняць», вы пагаджаецеся на апрацоўванне звестак намі і нашымі партнёрамі, як апісана вышэй. Перш як пагадзіцца ці адмовіцца, вы можаце атрымаць больш падрабязную інфармацыю і змяніць наладкі. Для некаторых відаў апрацоўвання звестак не патрэбная вашая згода, але вы маеце права не пагадзіцца. Параметры не будуць распаўсюджвацца на іншыя сайты, што маюць глабальны альбо сэрвісны дазвол.
Функцыянал Always active
Тэхнічнае сховішча або доступ строга неабходныя з законнай мэтай забеспячэння магчымасці выкарыстання пэўнай паслугі, відавочна запытанай падпісчыкам або карыстальнікам, або з адзінай мэтай ажыццяўлення перадачы паведамленняў па сетцы электронных камунікацый.
Preferences
The technical storage or access is necessary for the legitimate purpose of storing preferences that are not requested by the subscriber or user.
Статыстыка
Тэхнічнае сховішча або доступ, якія выкарыстоўваюцца выключна ў статыстычных мэтах. The technical storage or access that is used exclusively for anonymous statistical purposes. Without a subpoena, voluntary compliance on the part of your Internet Service Provider, or additional records from a third party, information stored or retrieved for this purpose alone cannot usually be used to identify you.
Маркетынг
Тэхнічнае сховішча або доступ, неабходныя для стварэння профіляў карыстальнікаў для адпраўкі рэкламы або для адсочвання карыстальніка на вэб-сайце або на некалькіх вэб-сайтах у аналагічных маркетынгавых мэтах.
Manage options Manage services Manage vendors Read more about these purposes
Налады
{title} {title} {title}
No Result
View All Result
  • Галоўная
  • Навіны
  • Гісторыі
  • Гайды
  • Падтрымай!
  • ПРА НАС
    • Палітыка выкарыстання Cookies (EU)
    • Правілы выкарыстання матэрыялаў
  • Рэклама/Reklama

© 2025 Mostmedia.io. Час будаваць масты