Праваслаўны святар Георгій Рой служыў у Гродне, быў выкладчыкам мінскай духоўнай акадэміі. У 2020 годзе асудзіў фальсіфікацыю выбараў і масавыя рэпрэсіі, а ў 2022 выступіў супраць вайны ва Украіне. Пасля гэтага ён быў вымушаны з’ехаць у Літву з-за пераследу. Там ён перайшоў у юрысдыкцыю Канстанцінопальскага патрыярхата.
З’ехаў, таму што прыходзілася маўчаць
У красавіку 2022 года Георгій Рой падпісаў зварот святароў РПЦ з заклікам да прымірэння і заканчэння вайны ва Украіне. З-за палітычнага пераследу ён павінен быў з’ехаць з краіны.
— Па-першае я сказаў бы так: таму што прыходзілася маўчаць, таму я і з’ехаў, бо жыць з заткнутым ротам вельмі цяжка, прынамсі для мяне. Але сказаць так, што я поўнасцю маўчаў гэты год — гэта было б не зусім правільна. Усе ж такі пісаў і больш мая крытыка тычылася тых іерархаў, свяшчэннікаў, якія сталі так адкрыта публічна апраўдваць гэтую вайну і агрэсію. І я пісаў, што гэта антыхрысціянства. Што так быць не павінна. Што гэта справа Антыхрыста: прыкрывацца Хрыстом і апраўдваць зло. І так я гэта ўспрымаю.
Асуджаюць тых, хто супраць вайны
— У сучаснай рускай праваслаўнай царкве гоняць і асуджаюць тых, хто супраць вайны, а тых, хто падтрымлівае і прамаўляе жудасныя рэчы, заклікаючы да забойстваў, такія пропаведзі свяшчэннікаў, іх мноства, ім ніхто нічога не кажа. І ёсць такі літургічны зварот падчас богаслужэння, калі адзін свяшчэннік звяртаецца да другога і кажа: «Хрыстос пасярод нас», а іншы адказвае: «І ёсць, і будзе». Дык вось я не магу сказаць: «Хрыстос пасярод нас» тым іерархам, тым свяшчэннікам, якія апраўдваюць вось гэтае зло, якія апраўдваюць гэтую вайну. Я не магу ім так сказаць. І я пісаў, звяртаючыся да іх, некаторым прама называў і казаў, што мы не можам быць у адзінстве. І фактычна мой пераход — гэта рэакцыя на тое, што гэтыя людзі не асуджаныя царквой, гэта значыць, што царква афіцыйна прымае вось гэтую пазіцыю. Я не магу з імі быць на адной літургіі. Калі я не магу з імі быць на адной літургіі, то значыць, я лепш пайду ў тую праваслаўную юрысдыкцыю, дзе такіх людзей, з якімі я не магу раздзяліць літургію, я не сустрэну, — кажа святар.
«Гэта свайго роду цуд»
Протаіерэй Георгій кажа, што для яго «адкрыліся дзверы», бо пераход у юрысдыкцыю Канстанцінопальскага патрыярхата— гэта вельмі складаная справа і «можна нават сказаць, што гэта свайго роду такі цуд, што я змог перайсці».
— Справа выглядае так: ёсць адзіная праваслаўная царква. І казаць, што я перайшоў з адной царквы ў другую — гэта не зусім карэктна. Правільна казаць, што ёсць розныя праваслаўныя юрысдыкцыі ў адзінай агульнай царкве. І такіх юрысдыкцый 16, калі я не памыляюся. І перайшоў з адной праваслаўнай юрысдыкцыі ў другую. З-пад улады аднаго патрыярха, пад уладу іншага патрыярха. Але я застаўся праваслаўным свяшчэннікам. Таму, мне нават смешна, калі людзі, якія моцна падпалі пад уплыў прапаганды крамлёўскай, кажуць: «Ой, ты ўжо там нібыта не праваслаўны». Не, гэта не так, — расказвае Георгій.
«Там не склалася, тут склалася»
— Я думаў пра тое, каб звярнуцца да мітрапаліта польскага і там працягнуць служэнне. Але ведаеце, там не склалася, тут склалася. Можа калі б я быў больш настойлівым, калі б больш настойліва прасіў месца ў беларускай царкве, цалкам магло быць, што я быў бы клірыкам польскай царквы. Але так склаліся абставіны. Ну і сапраўды я заўсёды з павагай ставіўся і асабіста да патрыярха Варфаламея і ўвогуле да канстантынопальскай царквы. Гэта царква сапраўды такая інтэлектуальная, тэалагічна адукаванае духавенства. І мне гэта імпануе, — кажа Георгій.
Некаторыя выказалі разуменне, а некаторыя — не
— Вышэйшае беларускае святарства адняслося негатыўна і гэта цалкам прадбачаная сітуацыя, што яны аднясуцца негатыўна да такога майго рашэння. Але шэраговае святарства, многія, з усёй Беларусі, я атрымаў мноства паведамленняў падтрымкі, і вось святары выказваюць разуменне гэтаму майму кроку. Калі ты знаходзішся ў царкве, у якой апраўдваюць вайну, разбурэння, пакуты людзей, вельмі шмат свяшчэннікаў з гэтым не згодны і яны цалкам зразумелі мой крок.
«Калі яны не баяцца ісці пад танкі, я не баюся напісаць»
Георгій Рой быў адным з першых беларускіх святароў у 2022 годзе, які асудзіў вайну.
— Канешне, была боязь. Мы ўжо ведалі пасля 2020 года, што можа быць усе, што заўгодна. Але я настолькі быў уражаны мужнасцю і адвагай украінскага народа, што я падумаў, што калі яны не баяцца ісці пад рускія танкі, то і я не пабаюся напісаць. Ну і потым мяне выклікалі, размаўлялі. Далі зразумець: ці ты будзеш маўчаць, ці будзем размаўляць з табой па-іншаму, — расказвае Рой. — Для мяне гэта была справа годнасці, мабыць, мне было б цяжка жыць, калі б я прамаўчаў. Дзякуй богу, што гэта было сказана. І дзякуй богу, што для мяне гэта не скончылася брутальнымі формамі пераследу. Хаця цалкам такое магло быць. Верагоднасць таго, што я мог таксама апынуцца ў заключэнні, яна была досыць вялікая. З’язджаць з Беларусі было цяжка, асабліва развітвацца з радзімай і роднымі.
— Мне было вельмі страшна, што мае дзеці будуць расці не ў свабодзе, што яны будуць яе ўпітваць з маладых гадоў. Канешне, рызыкоўна, боязна, але мы зрабілі гэты крок. І спадзяемся на Бога, што Гасподзь не пакіне нас і мы зможам прайсці годна і гэты этап нашага жыцця. І вернемся, — кажа Георгій.
Цалкам інтэрвью глядзіце ў відэа:
