Маладыя палякі Міхал і Антэк валодаюць беларускай мовай. Адзін піша на ёй музыку, другі размаўляе з блізкімі. Як ні дзіўна, яны не толькі цікавяцца культурай суседняй краіны, але і актыўна выкарыстоўваюць яе мову ў паўсядзённым жыцці. Журналіст MOST пагаварыў з імі пра тое, як так сталася і што, на іх думку, варта пачытаць і паслухаць з беларускага.
«Беларусы, з якімі я пазнаёміўся, — гэта добрыя і крутыя людзі»
Міхал, 27-гадовы гукарэжысёр у тэатры і постпанкавы музыкант з Познані, вывучыў беларускую мову дзякуючы свайму дзеду. Той нарадзіўся ў Клецку, а бабуля — у вёсцы Баўгары каля Пінска. Пасля Другой сусветнай вайны яны пераехалі ў Польшчу, але беларуская мова засталася часткай іх жыцця. Нягледзячы на тое, што Міхал ніколі не быў у Беларусі, ён кажа, што хацеў бы наведаць родныя мясціны сваіх продкаў.
— Дзядуля найчасцей жартаваў на мове, і мне было проста цікава даведацца, як размаўляла частка маіх продкаў. Пра культуру ён шмат не распавядаў, больш пра тое, як выглядаў ягоны шлях падчас вайны. Традыцый таксама ў нашай сям’і не захавалася шмат. Але беларуская мова для мяне заўсёды была мілагучнай. Я вучыўся далей праз артыкулы ў інтэрнэце і музыку, — успамінае Міхал.
Цікавасць да беларускай мовы і культуры стала часткай не толькі асабістага жыцця Міхала, але і яго творчасці.
— Я пачаў пісаць песні па-беларуску ў 2020 годзе. Цяжка сказаць, чаму менавіта тады. Я заўжды хацеў гэта рабіць, але да таго часу мая «слоўная свабода» яшчэ не была дастаткова добрай, — дзеліцца ён.
Міхал піша пра каханне, праблемы постсавецкіх людзей і пра ўсё, што ён бачыць і адчувае. Пра сваю творчасць ён кажа, што піша так, каб кожны змог дапасаваць гэта да сябе.
Хлопец таксама цікавіцца беларускай музыкай. Сярод таго, што яго натхняе, ён згадвае песню «Краіна доўгай белай хмары» гурту «Уліс». На яго думку, гэта кампазіцыя «пра пачуццё быцця вязнем у сваёй роднай зямлі — пачуццё, якое палякі добра разумеюць».
«Палякі, калі бачаць, што ў іншай нацыі ёсць прага да свабоды, найчасцей падтрымліваюць гэта»
У дзяцінстве Міхал амаль не кантактаваў з беларусамі, а ў апошнія чатыры гады сітуацыя змянілася. Ён звязвае гэта з тым, што да пратэстаў 2020 года ў Польшчы не было так шмат беларусаў.
Сярод беларускай супольнасці Міхал адчувае сябе камфортна:
— Няма для мяне розніцы паміж імі і палякамі. Усе беларусы, з якімі я пазнаёміўся, — гэта добрыя і крутыя людзі. Таму маю найлепшае стаўленне да гэтай нацыі.
Міхал заўважае, што пратэсты 2020 года змянілі стаўленне палякаў да беларусаў.
— Па маім меркаванні, палякі, калі бачаць, што ў іншай нацыі ёсць прага да свабоды і выхаду з рускага свету, найчасцей падтрымліваюць гэта. Да таго ж палякі лічаць беларусаў вельмі блізкім народам.
«Беларусы — вельмі прыемныя людзі, але мне здаецца, больш сціплыя»
Антэк, 22-гадовы студэнт з Познані, вывучыў беларускую мову падчас жыцця ў Мінску.
— Атрымалася так, што мая бабуля пасля польска-савецкай вайны апынулася на тэрыторыях, якія належаць Беларусі. Знаходзілася яна там доўга, таму ў яе атрымалася вывучыць і пачаць размаўляць. Я таксама доўгі час жыў у Мінску, і ўвогуле праз усе гэтыя падзеі я магу апісаць сваю сям’ю як білінгвістычную, бо звычайна мы размаўлялі на дзвюх мовах, — дзеліцца ён.
Бацька Антэка ў канцы 1990-х гадоў пачаў развіваць бізнес у Беларусі. Таму Антэк працяглыя перыяды жыў у Мінску, наведваючы мясцовую гімназію. Ён успамінае, што там у яго была вельмі добрая настаўніца.
Тыя часы Антэк згадвае з цеплынёй:
— Беларусы — вельмі прыемныя людзі, але мне здаецца, што больш сціплыя. У некаторых момантах гэта напэўна добра. Ёсць, канешне, пэўныя сентыменты да таго жыцця.
«Беларуская культура — гэта не палітыка, а тое, кім вы з’яўляецеся»
Антэк прызнаецца, што яго цікавасць да беларускай культуры не згасла нават пасля вяртання ў Польшчу.
— Памятаю Кандрата Крапіву, а ў больш асэнсаваным узросце мне цікава было чытаць Васіля Быкава, — адзначае ён.
На думку Антэка, лепш за ўсё зразумець ментальнасць беларусаў дапамагае творчасць Івана Шамякіна.
— У беларусаў вельмі нялёгкі лёс. Мне больш за ўсё даў для зразумення гэтай ментальнасці «Сатанінскі тур» Шамякіна. На жаль, няма яго ў польскай версіі, прынамсі ў мяне не атрымалася яго знайсці. Шмат чаго там можна знайсці пра жыццё і падыход людзей да жыцця ў постсавецкі перыяд і пра ўзаемаадносіны беларусаў і палякаў у тыя часы, — разважае ён.
Антэк таксама раіць палякам пазнаёміцца з сучаснай беларускай музыкай. Ён мяркуе, што варта пазнаёміцца з творчасцю Паліны і гурту Intelligence.
— Гэтыя артысты маюць вельмі сучасны гук, але захоўваюць у ім нешта незвычайнае і беларускае, — адзначае ён.
Да таго ж ён раіць паслухаць беларускія радыёперадачы пра культуру. Кажа, з таго, што ён памятае, у іх захаваўся праўдзівы куток культуры без уплыву палітыкі.
Антэк падкрэслівае, што пасля пратэстаў 2020 года Беларусь і беларусы сталі больш заўважнымі ў польскай інфармацыйнай прасторы.
— Тэматыка Беларусі стала гучнейшай, і гэта вельмі добра. Насамрэч трэба ведаць, хто твой сусед, чым ён жыве і з якімі праблемамі сутыкаецца, — лічыць ён.
Вы можаце абмеркаваць гэты матэрыял у нашым Telegram-канале. Калі вы не ў Беларусі, пераходзьце і падпісвайцеся.
