28 красавіка ў кавярні LALKI пры беластоцкім тэатры лялек прайшоў канцэрт знакамітага беларускага музыкі Зміцера Вайцюшкевіча. У перапынках між песнямі спявак жартаваў, патлумачыў, скуль у яго мянушка «Шніцэль», а пасля канцэрта паразмаўляў з журналістам MOST.
У зале гучалі песні на вершы Танка, Барадуліна, Някляева, Ліпая, Рыжкова ды іншых. Словы некаторых хітоў Зміцер Вайцюшкевіч перарабляў падчас выступу: «Я нарадзіўся тут / А будуць жыць ТАМ!». Песню «Дзе мой край» на словы Караткевіча зал сустрэў стоячы і скончыў доўгімі авацыямі.
Сярод іншага, Вайцюшкевіч расказаў пра трансфармацыю свайго імя — Зміцер. Рускамоўныя яго перакручваюць на «Свіцер» ды «Твіцер». Лявон Вольскі прыдумаў некалі форму «Ізвініцер». Немцы вымаўляюць як «Шміцэр», але самая арыгінальная форма — гэта «Шніцэль».
Пасля канцэрту размаўляем з Вайцюшкевічам у курылцы. Для музыкі Беласток — асаблівае месца ў замежжы, бо тут ёсць сталая публіка не толькі з ліку беларусаў-эмігрантаў, але і мясцовых людзей. Гэта адрознівае горад ад Варшавы ці Познані:
— Мы разам з беластачанамі амаль 20 год ужо. Пары прыходзяць, асобныя людзі… Разам сталеем, сівеем. Часам людзям стае сумнавата на такіх канцэртах, бо ты для іх адзін з тых, хто можа перадаць прывет «з зямлі». Але такі мой жанр, які супадае з рытмам і характарам беларуса. Так натуральным спосабам атрымліваецца.
Пытаюся, ці не думае Вайцюшкевіч, што ільвіная частка яго аўдыторыі ўрэшце з’ездзе з Беларусі. Музыка кажа, што гэты феномен перажывае ўжо 20 гадоў, калі не больш. За спінай — канцэрты ў Нью-Ëрку, Парыжы, Антверпене, Таронта… Агулам у 40 краінах.
— Гучыць на такім канцэрце «Я буду жыць тут», а дзе гэтае тут? Шмат для каго — у Нью-Ëрку ці Варшаве. Гэта тролінг такі спакойны. Ніхто не збіраецца раздзіраць старыя драпіны, нешта нагаворваць… Шмат людзей рэальна не можа вярнуцца. Мая жонка таксама. Гэта трагедыя і для яе, і для сям’і.
Пераходзім да тэмы падзеленасці беларусаў. Маўляў, і ў Беларусі, і за мяжой — нібы свае, суайчыннікі. Але паміж з’ехаўшымі і тым, хто застаўся, усё часцей прабягае халадок: хто здраднік, хто прадаўся і як правільна?
— Ёсць такая рэч — «бульбасрач». Што ў Беларусі могуць знайсці ахвяру і закляваць, што тут — без розніцы. Тут яно можа быць яшчэ і абвостранае. У людзей шмат праблем побытавых: знайсці кватэру, працу, сябе — у першую чаргу. І пры гэтым застацца беларусам. Гэта галоўная праблема, бо беларус — гэта ўніверсальны салдат, які можа стаць палякам, амерыканцам, немцам, рускім — без праблем.
Напрыканцы Вайцюшкевіч дзеліцца сваімі назіраннямі яшчэ з часоў каронавіруса. Маўляў, адчыняеш фэйсбук — а там суцэльная лента некралогаў: памёр, памёр, памёр, памёр… Кажа, што ўсё зыбка. І радавацца трэба звычайным рэчам: вясне, дажджу — ці ўдаламу канцэрту.
