Студзеньскае надвор’е дадало клопатаў Валерыі. Беларуска жыве ў Беластоку і працуе прыбіральшчыцай, а зараз яшчэ і расчышчае сцежкі каля пад’ездаў. Журналістка MOST правяла з ёй працоўны дзень і даведалася, як гэта — працаваць у снежную зіму.
Калі нехта з жыхароў паслізнецца, адказнасць будзе несці працаўніца
Валерыі даводзіцца ўставаць а пятай раніцы — сцежкі побач з пад’ездамі павінны быць чыстымі яшчэ да таго, як жыхары выйдуць на вуліцы.
Пасля беларуска ідзе дадому, каб сабраць дзяцей у школу і садок, а затым зноў вяртаецца на працу.
— Я жыву ў Польшчы ад пачатку вайны [ва Украіне], і гэта першая настолькі снежная зіма — быццам з майго дзяцінства. Мы тады былі такія шчаслівыя, што ў школу не трэба ісці, — згадвае Валерыя. — Але цяпер я разумею, колькі ў мяне наперадзе працы — гэта складана фізічна, бо кожную раніцу я павінна махаць лапатай: баляць кісці, рукі, мышцы.
Апроч таго, што Валерыя павінна прыбіраць снег, ёй трэба пасыпаць сцежкі пяском. Яго дзяўчына носіць у вялікім вядры. Калі нехта з жыхароў паслізнецца, упадзе і атрымае траўмы, адказнасць будзе несці Валерыя.
«Кашулі прыходзіцца мяняць некалькі раз на дзень, бо горача»
Разам з беларускай выходзім на вуліцу. Раніцай на двары пуста, толькі каля пад’езда адзін з гараджан паліць цыгарэту.
Валерыя бярэ лапату і пачынае расчышчаць сцежку. Тэмпература — каля мінус васьмі градусаў, ужо праз некалькі хвілін мароз пачынае калоць шчокі, яшчэ момант — і пальцы ног замярзаюць. Беларуска гэтага не адчувае, бо рухаецца ўвесь час.
— Мне нават кашулі прыходзіцца мяняць некалькі разоў на дзень, бо горача. А яшчэ я заўважыла, як за гады працы ў мяне намацаваліся рукі — сапраўдныя мышцы з’явіліся, мне падабаецца. І ў мацоўню не трэба хадзіць, — усміхаецца Валерыя.
Дзіцячы садок, куды ходзіць дачка беларускі, знаходзіцца зусім побач. Валерыя заўважае дачку, якую вывелі на прагулку, і махае ёй рукой.
— [Іншыя] прыбіральшчыкі працуюць па іншым графіку. Я выходжу на змену раней, каб паспець адвесці дзяцей у садок, а пасля іх забраць — дамовілася з кіраўніцтвам. Нават на агульныя сходы супрацоўнікаў ніколі не паспяваю, толькі пасля іду ў адміністрацыю, каб паставіць подпіс, што была на змене, — кажа беларуска.
«На рукі атрымліваю крыху больш за мінімалку»
Па адукацыі Валерыя бібліятэкар. Таксама беларуска скончыла курсы дызайну, але эміграцыя ўнесла свае карэктывы ў планы. Дзяўчыне патрабавалася сталая праца, каб былі грошы на выхаванне дзяцей і арэнду кватэры.
— Я працую прыбіральшчыцай ужо трэці год. І толькі зусім нядаўна атрымала працоўную дамову (з поўнымі сацыяльнымі гарантыямі. — Заўв. MOST) — стала значна спакайней. Ужо і першыя плюшкі пайшлі, напрыклад, перад святамі мне далі прэмію. А яшчэ, нарэшце, выдалі боты і куртку — раней уласнымі карысталася. Але заробак застаўся такім жа, як і быў — шмат з’ядае падатак. Таму на рукі атрымліваю крыху больш за мінімалку — каля 3600 злотых.
Валерыя згадвае, што аднойчы не вытрымала і звольнілася. Прычынай сталі канфлікты з іншымі прыбіральшчыкамі. Ім не падабалася, як беларуска выконвала абавязкі, калі выхадзіла на змену замест іх.
— На той момант я працавала ўжо другі год запар — мне было крыўдна, што я адказна стаўлюся да справы, але на мяне скардзяцца людзі, якія ўвогуле мяне ніколі не бачылі. У пэўны момант не вытрымала і напісала кіраўніцтву СМС, што на працу больш не выйду, — кажа беларуска.
Тады Валерыя пайшла прыбіраць прыватныя дамы. Дзяўчыне было складана фізічна, праца знаходзілася далёка ад дома, а заробак выдавалі «на рукі».
— Мне некалькі разоў тэлефанавалі з былой працы, абяцалі ўмову і прасілі вярнуцца — я адмаўлялася. Пасля ўсё ж такі вырашыла вярнуцца, бо люблю сваю працу, — кажа Валерыя.
Прыбраць больш за 7 тысяч квадратных метраў
Кожны з прыбіральшчыкаў мае асобны пакойчык на мінусавым паверсе. Там можна адпачыць, перакусіць або проста пагрэцца. Валерыя бачыла пакойчыкі калег — некаторыя іх упрыгожваюць, робяць «пад сябе». Беларуска пакуль не паспела гэтым заняцца, бо атрымала сваё памяшканне зусім нядаўна.
— За мной замацавалі тры дамы, у якіх 19 пад’ездаў — гэта нават звыш нормы. Калі я чытала дамову, то моцна дзівілася, убачыўшы колькасць квадратных метраў — 7,3 тысячы! Атрымліваецца, я як супервумен — прыбіраю такую вялікую тэрыторыю.
Сярод галоўных абавязкаў беларускі — мыць пад’езды два разы на месяц, а таксама прыбірацца ў сметніках. У залежнасці ад пары года дадаюцца і іншыя задачы: летам і вясной — праполка травы, восенню — збор лісця.
«Ёсць пад’езды, дзе можна амаль не прыбірацца»
А дзявятай Валерыя робіць каву — кажа, што паснедаць яшчэ не паспела. У пакойчыку амаль спякотна, даводзіцца адчыняць акно, каб упусціць свежае паветра. На стале — паперкі з налепкамі, дзе па-польску напісана «Дзякуем, што выціраеце абутак». Дызайнам і друкам стыкераў Валерыя займалася сама і па ўласным жаданні — яна клеіць іх побач з пад’ездамі, каб жыхары звярталі ўвагу на чысціню.
— Снег — гэта ж не толькі вада, але і соль, і пясок, якія застаюцца ў пад’ездах, — усё гэта трэба мыць. У дамах, дзе жыхары трымаюць сабак, больш брудна — бо жывёлы ўсё гэта носяць на сваіх лапах, а ў куты забіваецца поўсць. Але ёсць такія пад’езды, дзе можна амаль не прыбірацца, — бо там жывуць адказныя і добрыя людзі, якія самі сочаць за чысцінёй, — распавядае беларуска.
Валерыя дадае, што ўжо ведае ўсіх жыхароў пад’ездаў, якія яна прыбірае. Стасункі з беларускай добрыя — беластачане заўсёды вітаюцца, калі яе бачаць.
— А яшчэ я заўсёды ціскаю сабак, бо вельмі іх люблю, — усміхаецца беларуска.
«Калекцыянірую дыванкі каля дзвярэй»
Калі працоўныя дні атрымліваюцца менш напружанымі (часцей за ўсё калі дазваляе надвор’е), паралельна Валерыя слухае падкасты або музыку. Узімку з гэтым складаней, бо перашкаджае вялікая колькасць адзення.
У перапынках дзяўчына вывучае іспанскую мову праз прыладу на тэлефоне. Хоча, каб галава таксама напружвалася.
— Але агулам праца прыбіральшчыка вельмі дапамагае разгрузіць думкі, бо твае асноўныя задачы — фізічныя. У мяне таксама з’явілася хобі — я калекцыянірую дыванкі каля дзвярэй. За гады працы знайшла вельмі шмат смешных і прышпільных — нават стварыла на тэлефоне асобную папку для здымкаў.
Хлопец працуе на смеццявозе — падчас змен бачыліся кожны дзень
Пакуль дзяўчына адпачывае перад наступным выхадам на вуліцу, яна згадвае, як летась падчас змен сустракалася са сваім хлопцам. Яе малады чалавек — Уладзіслаў, працуе на смеццявозе.
— Мы бачыліся кожны дзень, бо яго дасылалі ў мой раён — заўсёды віталіся і балбаталі, было класна. Але гэтыя сустрэчы цягнуліся літаральна хвіліну-дзве, калі яны заканчвалі грузіць кантэйнеры, адразу з’язджалі. Цяпер Уладзя адпраўляюць у іншы раён, таму ў гэтую зіму мы ўвогуле не бачымся падчас працы.
Праца прыбіральшчцы цяжкая. Беларуска прызнаецца, што дзеці, сябры, адносіны і любімае хобі (Валерыя робіць папяровых павукоў) — тое, што дапамагае ёй трымацца. Без гэтага, упэўненая дзяўчына, яна б апынулася ў дэпрэсійным стане.
— Куды мае дзеці без мяне — у Беларусь? Таму я трымаюся, — кажа дзяўчына. — Я ведаю, што зіма — гэта часова і яна абавязкова скончыцца. Пасля яе ўсё роўна прыйдзе вясна.
Вы можаце абмеркаваць гэты матэрыял у нашым Telegram-канале. Калі вы не ў Беларусі, пераходзьце і падпісвайцеся.
