У Беластоку пачаў працу найбуйнейшы кніжны кірмаш Усходняй Польшчы — Targi Książki. Удзельнічаюць у ім і беларускія выдаўцы, якія працуюць у эміграцыі. Журналістка MOST наведала мерапрыемства, прыгледзелася да цэн і даведалася, якія кнігі цяпер у трэндзе і ці зацікаўленыя польскія выдаўцы супрацоўнічаць з беларускімі.
«Гэта я ўжо чытала. Ёсць нешта новае?»
Кірмаш адкрыўся 17 красавіка ў холе Беластоцкага стадыёна. У пятніцу ўдзень наведвальнікаў шмат — у памяшканнях стаіць гул, стэнды мільгацяць вокладкамі на любы густ.
— Не, гэта я ўжо чытала. А ёсць нешта новае? — цікавіцца пакупніца каля стэнда варшаўскага культурна-гістарычнага выдавецтва SEDNO.
Прадавец раіць жанчыне звярнуць увагу на кнігу пра славацкіх пісьменнікаў эпохі мадэрнізму. Жанчына сыходзіць, але праз хвіліну вяртаецца.
— Усё ж пагляджу, — усміхаецца яна.
Школьнікам — комікс пра абарону Гродна, дарослым — кніга пра Дональда Трампа
На стэндзе польскага Інстытута нацыянальнай памяці заўважаем комікс пра абарону Гродна 1939 года.
— Вядома, палякам цікавая гэтая тэма, бо яны абаранялі горад ад расійскай арміі, — расказвае прадавец. — Тут, у Польшчы, мы можам гаварыць на гэтую тэму больш адкрыта, чым у Беларусі. А сам комікс разлічаны на вучняў пачатковых класаў.
Здаецца, коміксы цікавяць не толькі дзяцей і падлеткаў. Каля тэматычнага стэнда сапраўдны ажыятаж. Прадуць выданні, прысвечаныя сусвету Marvel, мумі-тролям і нават Дональду Трампу.
Выбіраем графічны раман «Маўс» Арта Шпігельмана, які распавядае пра Халакост. Кніга каштуе 98 злотых. Але калі адарваць свежанаклеены цэннік, можна ўбачыць, што раней комікс каштаваў 75 злотых.
— Выдатнае выданне, — запэўнівае прадавец.
«Людзям нецікавая літаратура, над якой трэба думаць»
Выдавецтва Kontynenty спецыялізуецца на трэвэл-літаратуры. Вокладкі кніг — з мінімалістычнымі малюнкамі, спакойных адценняў. Патэнцыйнаму пакупніку адразу рэкламуюць нядаўна выдадзеную кнігу, прысвечаную Японіі:
— Аўтарка некалькі гадоў пражыла ў Японіі і вельмі паглыбілася ў тэму.
Наведвальнік шматзначна хмыкае, але браць кнігу пакуль не наважваецца.
Стэнд «Змрочнага выдавецтва» (Wydawnictwo mroczne) аформілі адпаведна: кантрасныя чорна-чырвоныя вокладкі кніг чаргуюцца са штучнымі свечкамі. Прадаўцы бавяць час за размовай.
— Людзям нецікавая літаратура, над якой трэба думаць. Цяпер мода на нон-фікшн, літаратуру фактаў, дэтэктывы і, вядома ж, раманчыкі — куды ж без іх, — уздыхае прадстаўнік іншага выдавецтва — JanKa. — Вы паглядзіце навокал, усе тоўпяцца каля яркіх вокладак. Гэта і зразумела: пасля цяжкага працоўнага дня, калі галава забітая, не захочаш браць у рукі складаную кнігу.
Выдавец тлумачыць, што друкуе нішавых аўтараў, якія працуюць на мяжы прозы і філасофіі.
— Мае кнігі каштуюць 35 злотых — я нават не зараблю на тым, што прадаю, — наракае ён.
«Я вучыў беларускую мову — хацеў купіць кнігу, якую будзе няцяжка чытаць»
Беларускім выдаўцам адвялі асобны стэнд. Людзей каля яго шмат — пакуль знаёмімся з асартыментам, да прадаўцоў падыходзіць мужчына.
— Я вучыў беларускую мову і хацеў бы набыць кнігу, якую мне будзе няцяжка чытаць, — тлумачыць пакупнік.
На стэндзе прадстаўлена каля 10 беларускіх выдавецтваў, сярод якіх «Мяне няма», «Камунікат», Gutenberg і іншыя.
— Прадстаўленыя кнігі выдавецтваў, якія дзейнічаюць у эміграцыі і выдаюць кнігі рознага тыпу: і мастацкую, і гістарычную, і дзіцячую літаратуру, а таксама пераклады. У асноўным гэта кнігі на беларускай мове, але таксама ёсць на рускай і пераклады на польскую, — расказвае заснавальнік інтэрнэт-бібліятэкі Кamunikat.org Яраслаў Іванюк.
«Трэба будзе выходзіць да польскіх выдаўцоў і аўтараў»
Цікавімся ў Яраслава, ці застаюцца беларускія аўтары па-ранейшаму ўнутры лакальнай бурбалкі альбо пачынаюць супрацоўнічаць з польскім кніжным рынкам.
— Нават сёння, ходзячы па кірмашы, я паразмаўляў з польскімі выдаўцамі, аўтарамі. Запытваўся ў іх, ці былі бы яны зацікаўленыя ў выданні сваіх кніг на беларускай мове, — кожны з іх з цікавасцю мяне паслухаў. Я размаўляў з выдаўцамі, якія займаюцца фантастыкай, таму што на беларускіх стэндах людзі вельмі часта пытаюць пра кнігі накшталт «Уладара пярсцёнкаў», «Гары Потэра» або кнігі з жанру дарк-фантастыкі. Другая рэч, якой нам вельмі не хапае, — дзіцячая літаратура.
Яраслаў лічыць, што беларускім выдавецтвам, якія эмігравалі, будзе надзвычай складана супрацоўнічаць з пісьменнікамі, якія засталіся ўнутры краіны. А іх, паводле яго слоў, у Беларусі ўсё яшчэ нямала.
Ёсць і іншая праблема — кнігі, якія выдаюцца за мяжой, у Беларусі становяцца непажаданымі. Гэта разрывае сувязі паміж аўдыторыяй і аўтарамі.
— Асноўныя гульцы (выдаўцы. — Заўв. MOST) прызнаныя ў Беларусі экстрэмісцкімі фарміраваннямі. Кантакт з такім фарміраваннем — крымінальная адказнасць і некалькі гадоў турмы, ніхто на такое не пойдзе. Таму, мяркую, трэба будзе выходзіць да польскіх выдаўцоў і аўтараў, — разважае суразмоўца.
Вы можаце абмеркаваць гэты матэрыял у нашым Telegram-канале. Калі вы не ў Беларусі, пераходзьце і падпісвайцеся.
