19 красавіка ў Беластоку адкрыўся кніжны кірмаш — Targi Książki. Фестываль лічыцца найбуйнейшым на ўсходзе Польшчы. У параўнанні з мясцовымі кнігарнямі асартымент прадстаўленай літаратуры сапраўды больш разнастайны. Здаецца, тут можна знайсці ўсё: ад кнігі пра cексуальнае жыццё байдарачніка да выдання на тэму анатоміі хатняй ёгі. На сёлетнім кірмашы прадстаўлена 80 выдавецтваў, не толькі з Польшчы, а і з Румыніі, Чэхіі і Беларусі. Журналістка MOST наведала кірмаш і паглядзела, што прывезлі мясцовыя і беларускія выдаўцы.
«Калі хочаце быць пісьменнікамі, заўсёды трымайце нататнік»
Кірмаш размясціўся на беластоцкім стадыёне — нават у пятніцу днём людзей шмат, каля некаторых стэндаў чэргі. У асноўным гэта школьныя групы і бацькі з дзецьмі.
Падыходзім да персанальнага стэнду польскага пісьменніка Норберта Гжэгажа Касцешы. Плакат паведамляе, што аўтар піша кнігі «для людзей з характарам».
Норберт праводзіць імправізаваную лекцыю для падлеткаў.
— Калі вы хочаце быць пісьменнікамі, то заўсёды трымайце пры сабе нататнік, каб запісваць важныя думкі. У мяне, напрыклад, з такіх нататак стварылася гэтая кніга, — Норберт дэманструе кнігу Dzielnica Cudów («Раён цудаў»). — Яна пра тое, якімі былі 80-я гады ў Польшчы. Дзякуючы ўласным запісам вы зробіце адбітак вашай эпохі.
Папулярная літаратура за 25 злотых, мастацкія альбомы — за 210
Каля некаторых стэндаў пуста. Маніка Кашэўска, аўтарка кніг «па матывах сацыяльных драм, крымінальных гісторый і камедыі», стаіць адна. Здаецца, што яе чытачы яшчэ не прыйшлі. І нават акцыя «25 злотых за кнігу» падчас нашага візіту не прываблівае пакупнікоў.
Сярод «аднадзённай» літаратуры і танных кніг заўважаем варшаўскае выдавецтва Arkady, якое спецыялізуецца на якасных выданнях. Прыгожыя альбомы, прысвечаныя імпрэсіяністам, польскаму мастаку Яцаку Мальчэўскаму або, напрыклад, Рэйксмюзеум — найбуйнейшаму мастацкаму музею ў Амстэрдаме, — хочацца разглядаць і гартаць. Цэны адпаведныя якасці — 210 злотых за адзін альбом.
«Кніга — гэта інвестыцыя»
Асаблівую ўвагу прыцягвае дзіцячая літаратура. Напрыклад, выдавецтва Publicat прапануе каляровыя кнігі да падлеткаў. Кнігі на складаныя для разумення або абмеркавання тэмы: секс, клімат, рэлігія, эмоцыі і нават штучны інтэлект — прыгожа ілюстраваныя. Каштуюць такія «падручнікі» 37 злотых.
— Кніга — гэта інвестыцыя. Асабліва калі вы набываеце яе для дзіцяці, — звяртаецца прадавец да пакупніцы, якая сумняваецца.
Са стэнду жанчына сыходзіць з кнігай у руках.
Вялікую цікавасць дзяцей і дарослых выклікае і стэнд з коміксамі. Тут прадстаўленыя не часопісныя версіі, а кніжныя — у цвёрдых вокладках. Ёсць на любы густ: ад «Аватара» і «Джокера» да серыі шаржавых палітычных коміксаў «Ліквідатар», якія высмейваюць польскіх палітыкаў. Цэны коміксаў стартуюць ад 48 злотых.
«Галоўнае, каб людзі ведалі, што мы ёсць»
Але больш за ўсё нас цікавіць беларускі стэнд. Анонс быў гучны: на стэндзе беларускай варшаўскай кнігарні «Кнігаўка» пакупнікі знойдуць шматлікія навінкі беларускага незалежнага друку.
Знайсці стэнд у нас атрымліваецца не адразу: ходзім кругамі і нарэшце заўважаем шыльдачку «Незалежныя выдавецтвы з Беларусі». Айчынны стэнд, бадай, адзіны, які размясціўся на другім паверсе кірмашу.
— Так, некаторыя з пакупнікоў скардзіліся, што нас складана знайсці, — адзначае выдавец Андрэй Янушкевіч. — Але мы правялі пэўную інфармацыйную работу. Галоўнае, каб людзі ведалі, што мы ёсць.
Пакупнікоў няшмат — за час нашай размовы да стэнду ніхто не падышоў.
— Першыя пакупнікі ўжо былі, кнігі набылі. Але сёння пятніца, на выходныя людзей будзе больш, — тлумачыць Янушкевіч.
Кнігі Бахарэвіча па 70 злотых, дзіцячыя выданні — ад 40 злотых
На стэндзе прадстаўлена восем выдавецтваў — тыя, з кім «Кнігаўка» наладзіла супрацоўніцтва і паспела атрымаць пастаўкі. Сярод іх «Янушкевіч», Skaryna Press, «Камунікат», «Пфляўмбаўм», Vesna Books і «Мяне Няма».
Цікавімся самымі гарачымі навінкамі. Нам раяць «Сабак Эўропы» Альгерда Бахарэвіча — гэта бэстсэлер, нават давялося дадрукоўваць асобнікі. Кошт папулярнага выдання — 70 злотых.
Для дзяцей за 40 злотых прапануюць прыгожа ілюстраваную кнігу пра эмоцыі «Што робяць пачуцці?» Ціны Азевіч.
Для тых, хто цікавіцца экалогіяй, Андрэй Янушкевіч прапануе нарвежскі нон-фікшн пра кліматычныя змены, які пабачыў свет у выдавецтве «Пфляўмбаўм».
А вось набыць беларускамоўныя выданні кніг Сашы Філіпенкі, на жаль, не атрымалася — усё раскупілі яшчэ да кірмашу.
«Кніжак выходзіць катастрафічна мала»
Янушкевіч прызнаецца, што прыехаў на кірмаш дзеля «пэўнага кантакту з чытачамі».
— Цікавасць да літаратуры не спадае — людзі чытаюць. Я лічу большай праблемай тое, каб новыя кнігі з’яўляліся і каб яны адпавядалі запатрабаванням, густам чытачоў, — адзначае Андрэй Янушкевіч. — З гэтым у нас бяда — кніжак у нас выходзіць катастрафічна мала.
Польскія і літоўскія кнігавыдаўцы і пісьменнікі нашмат хутчэй рэагуюць на сусветныя трэнды, лічыць выдавец.
— Мы адкрылі кнігарню, і ўсё багацце беларускай літаратуры ў эміграцыі ў нас размясцілася ў дзвюх шафах. А насамрэч, калі больш рацыянальна скампанаваць, то і адной шафы хапіла б.
Янушкевіч дадае, што дзякуючы якасным кнігам павышаўся бы і імідж беларусаў.
— У Польшчы, напрыклад, некаторыя пісьменнікі — сапраўдныя медыйныя зоркі: здымаюцца ў рэкламах, з’яўляюцца амбасадарамі прэстыжных гандлёвых марак. Так функцыянуе рынак — ад гэтага нікуды не схаваешся, і мы павінны таксама дасягаць такога ўзроўню, — адзначае ён.
Дзе купіць беларускія кнігі і з кім сустрэцца
Андрэй Янушкевіч запрашае ўсіх жадаючых на нефармальную сустрэчу з беларускімі пісьменнікамі — Валянцінай Аксак і Уладзімірам Арловым. Аўтограф-сесія адбудзецца ў суботу, 20 красавіка, з 12 да 13 гадзін на пляцоўцы «Арт-зона».
Кніжны кірмаш будзе працаваць:
- 20 красавіка з 10.00 до 18.30
- 21 красавіка з 10.00 да 16.00
Беларускія выдавецтвы — на другім паверсе.
Не забудзь падпісацца на MOST у Тэлеграм. Мы галоўнае медыя беларусаў у Польшчы.
