Тлусты чацвер (tłusty czwartek) — традыцыйнае польскае свята, якое заўсёды прыпадае на апошні чацвер перад Вялікім постам. Сёлета, у 2022-м, гэты дзень — 24 лютага. MOST расказвае пра гісторыю свята і звычаі, з ім звязаныя.
Адкуль узялася традыцыя
Традыцыя спажывання тлустай ежы ў гэтыя дні мае язычніцкія карані. Бо якраз у гэты перыяд, піша кулінарны партал Strona kuchni, развітваліся з зімой і віталі вясну.
Гэтыя падзеі адзначаліся выстаўленнем віна, хлеба і мяса, а таксама розных закусак да алкаголю.
Запусты, Масленіца, пончыкі-пампухі
З распаўсюджаннем хрысціянства традыцыя адаптавалася ў свята напярэдадні Вялікага посту. У былой Рэчы Паспалітай гэтыя дні называлі Запустамі, а ў праваслаўнай традыцыі — Масленіцай. Каб устрыманне ў ежы і напоях падчас посту прайшло паспяхова, напярэдадні трэба было «наесціся ў запас». Акрамя мясных страў (вяндліны, каўбас, смажаніны) адным з сімвалаў у Тлусты чацвер былі пончыкі. Да XVIII стагоддзя іх называлі пампухамі, хрустамі або фаворкамі. У Беларусі, напрыклад, быў «тлусты аўторак» — у гэты дзень было прынята аб’ядацца блінамі.
Якімі былі пончыкі і дзе іх шукаць цяпер
Ад пачатку пончыкі выпякалі з хлебнага цеста, а ў начынку бралі саланіну і мяса. Пасля XVI стагоддзя з’явіліся гатункі пончыкаў з міндалем ці арэшкамі. Гэта былі пончыкі-сюрпрызы — калі патрапіў на такі, можаш спадзявацца на дастатак і поспех. Сёння ледзьве не ў любой краме можна набыць самыя розныя гатункі пончыкаў, з любымі варыянтамі пасыпкі і начыння.
Радыё Eska падрыхтавала свой рэйтынг з пяці месцаў, дзе ў Беластоку можна пакаштаваць лепшыя пончыкі, а таксама падлічыла розніцу ў коштах пончыкаў у крамах Biedronka, Lidl (спойлер: менавіта там можна набыць самыя танныя пончыкі, але ёсць нюансы) i Auchan.
Тлусты чацвер у Польшчы нават мае показку: «Jeśli ktoś w tłusty czwartek nie zje ani jednego pączka — w dalszym życiu nie będzie mu się wiodło». Яе можна перакласці прыкладна так: «Хто ў тлусты чацвер не з’есць аніводнага пончыка, не будзе мець удачы»).
Смачнага тлустага чацвярга!
