Андрэй Янушкевіч выдае на беларускай мове сусветную класіку: «Валадара пярсцёнкаў» Джона Толкіна, «Ведзьмара» Анджэя Сапкоўскага, «Гары Потэра» Джоан Роўлінг. Выдавец працаваў у Беларусі да апошняга, нават ператрус ДФР у студзені 2021 года і блакаванне рахункаў яго не спалохалі. У траўні 2022 года ён адкрыў у цэнтры Мінска кнігарню «Кнігаўка». У першы дзень працы крамы да выдаўца прыйшоў ГУБАЗіК. Яму прыйшлося пакінуць краіну. Зараз Янушкевіч працуе ў Польшчы. У лютым 2024 года ён адкрыў «Кнігаўку» ў Варшаве.
Андрэй Янушкевіч распавёў праекту MOST «Беларусы могуць», як ідуць справы пасля вымушанага пераезду і што рабіць, каб беларускі чытач чытаў беларускія кнігі.
Варшаўская «Кнігаўка» працуе ўжо месяц, яна з’явілася на дзесяцігоддзе выдавецтва. Пляцоўка адкрытая для любых кніг на беларускай мове. Зараз тут прадстаўленая прадукцыя некалькіх выдавецтваў, у тым ліку «Скарыны» з Лондана, «Камуніката» з Беластока, «Пляфбаўма» з Вільні, «Вясны» з Прагі. Зараз выдавецтва задумваецца над тым, каб у яго прадаваўся мерч, розныя дробязі, звязаныя з кнігамі, пісьменнікамі і літаратурай.
— Мы будзем прадаваць менавіта беларускія кнігі — не расійскія, не польскія, не англійскія. Нават у Варшаве мала месцаў, дзе можна прыйсці, пагартаць кніжку, пасядзець… Мы ўсё так абсталюем, каб можна было застацца на даўжэй, — кажа Андрэй.
Першыя месцы сярод найбольш прадаваных «Кнігаўкай» кніг займаюць сусветныя бестселеры: «Валадар пярсцёнкаў» Джона Толкіна, чацвёртая частка «Сагі пра ведзьмара» Анджэя Сапкоўскага. Але ў пяцёрцы лідараў ёсць і беларускія аўтары — Альгерд Бахарэвіч і Ганна Янкута.
— Пасля пераезду ў Варшаву ўзніклі пэўныя складанасці з праваўладальнікамі: трэба пераафармляць дамовы, тлумачыць, што беларускае выдавецтва апынулася ў Польшчы. Гэта незразумелы юрыдычны казус, і над гэтым прыходзіцца працаваць, каб мы і далей маглі радаваць перакладамі новых кніг… Ганарымся, што ўдалося па-новаму правесці перамовы з праваўладальнікамі Джона Толкіна і заключыць кантракт на выданне трох тамоў «Валадара пярсцёнкаў».
«Мару пра тыя часы, калі выхад кожнай новай кнігі будзе будзённай справай»
Янушкевічу мала што ўдалося перавезці з Беларусі. Зараз у продажы толькі 35-40 пазіцый яго выдавецтва. Збольшага гэта перавыданні і арыгінальныя выданні кніг, якія выдалі ўжо ў Польшчы.
— Нашым плюсам было тое, што мы прыехалі сюды з даволі вялікім «выдавецкім партфелем»… Мы перавыдалі старыя і выдалі дзве новыя кнігі Альгерда Бахарэвіча. «Ператрус у музеі» — гэта рэфлексія над падзеямі 2020 года. Падрыхтавалі яшчэ ў Мінску. Але не паспелі выдаць ягоныя ўспаміны пра васьмідзясятыя «Хлопчык і снег». Выйшлі ўжо два тамы «Вольнеры» Валера Гапеева і «Час пустазелля» Ганны Янкуты.
Андрэй Янушкевіч іранізуе, што ніхто не зрабіў такой рэкламы выдавецтву, як ДФР, калі прыйшоў з вобшукам у студзені 2021 года і заблакаваў рахункі кампаніі на паўгода. Пра гэта пісалі незалежныя медыі, якія яшчэ не былі забароненыя ў Беларусі. Так пра выдавецтва даведалася ўся Беларусь, а не толькі тыя, хто цікавяцца беларускай літаратурай.
— Я лічу, што, каб расла аўдыторыя, патрэбная разнастайнасць, больш якасных кніг рознай тэматыкі, розных жанраў. У чытача мусіць быць выбар. Хтосьці чытае фэнтэзі, хтосьці любіць высокаінтэлектуальную літаратуру, хтосьці любіць лёгкую. Тое, што вы бачыце — шчыра кажучы, паадзінкавыя выданні. Не закрытае выданне сусветнай класікі. Мы не рэагуем аператыўна на выхад сусветных бестселераў. На гэтае проста не хапае сіл і рэсурсаў. Я вельмі мару пра тыя часы, калі выхад кожнай новай кнігі будзе будзённай справай.
Мы ствараем асяроддзе беларускай культуры. Бо калі мы не будзем гэтага рабіць, беларускі чытач перамесціцца ў сферу дзеяння іншай культуры — польскай, літоўскай, англійскай. Але наша ідэнтычнасць усё ж такі беларуская — калі ты ўсведамляеш сябе, асацыюеш сябе з Беларуссю.
«Кнігаўка» працуе ў Варшаве па адрасе Kłopotowskiego, 4.
Не забудзь падпісацца на MOST у Тэлеграм. Мы галоўнае медыя беларусаў у Польшчы.
