Алесь Дзянісаў — вядомы рок-музыка і паэт з Гродна. Лідар гуртоў «Кальян», «Людзі на балоце», Dzieciuki. Пасля затрыманняў у 2020-м быў вымушаны з’ехаць з Беларусі. Жыве ў Варшаве. Мы паразмаўлялі з музыкам пра балючае — вайну, дэпрэсію, хейт у дачыненні беларусаў, кантакты з сябрамі і роднымі з Расіі. А таксама — пра будучыню і перспектыву аднаўлення стасункаў між народамі.
— Ці памятаеш момант, калі даведаўся пра пачатак вайны? Якая была першая рэакцыя?
— Як у любога чалавека нармальнага: шок. Цяжка было паверыць, нягледзячы на шматлікія фота і відэа.
Той момант, калі ты бачыш і чуеш, але не можаш да канца паверыць.
Калі першы шок мінуў, дні праз тры, пачалася дэпрэсія.
— У СМІ зараз шмат вельмі жорсткага эмацыйнага кантэнту. Ці сочыш, ці — спрабуеш абмежаваць плынь інфармацыі?
— На жаль, маё журналісцкае мінулае падштурхоўвае шукаць інфармацыю, чытаць, глядзець, параўноўваць. Не магу сам сабе стварыць нейкі вакуум. Ды і як можна ад гэтага схавацца?.. Я і задачы такой сабе не ставіў. Тым больш там, ва Украіне, таксама ёсць сябры і знаёмыя — страшна за іх кожны дзень.
— Ведаю, што як музыка ты нядаўна ўдзельнічаў у антываенным канцэрце ў Гданьску. Агулам, што зараз могуць зрабіць музыкі-мастакі-паэты?
— Людзі творчых прафесій дакладна не спыняць вайну. Гэта не ў іх сілах. Але можна заставацца сумленнымі, як бы пафасна тое не гучала. Вось пачаліся абвінавачванні ў бок беларусаў як «пасобнікаў агрэсара». І тут вельмі важна выказацца, пазначыць сваю пазіцыю.
Бо большасць беларусаў аб’ектыўна супраць вайны — нават тыя, хто за Лукашэнку. Ніколі не было нават ва ўладаў такой рыторыкі, што Беларусь мае з некім ваяваць, пашыраць межы і гэтак далей. Мы маленькая краіна і ў нас няма імперскасці. Гэта не нашае. Таму лічу, што большасць нават «лукашыстаў» — супраць вайны.
Вяртаючыся да творчых людзей, паўтаруся, яны павінны выказацца першымі. Бо вайна — зло. Гінуць людзі, старыя, дзеці… У дадзеным выпадку ёсць чорнае і белае. Дабро і зло. Усё зразумела і няма пра што дыскутаваць. А беларусы маюць бараніць свой гонар. Хто як можа: у батальёне імя Каліноўскага, у валанцёрскіх структурах ці ў творчай сферы. Калі прырода дала табе талент напісаць карціну, песню, артыкул — рабі.

— Першая і Другая сусветныя, іншыя войны таксама, часта станавіліся часам для творчых прарываў і нараджэння моцнай літаратуры ці музыкі. Ці варта чакаць ад гэтай вайны нечага падобнага?
— Канешне, так было і будзе. Павінен прайсці час, і з’явіцца эпас гэтай вайны, кнігі, вершы. Свае рэмаркі, хэмінгуэі, быкавы. Зараз усё аголена, таму можа атрымацца менш аб’ектыўна. Трэба перажыць гэта, пазней будзе час на рэфлексію. І ўсё гэта будзе абавязкова. Зараз такі час, што патрэбныя заклічкі, маршы. Тое, чаго я не ўмею.
— З вядомых прычын ты жывеш і працуеш у Польшчы. Ці заўважыў, што неяк змянілася стаўленне да беларусаў-эмігрантаў? Ці сутыкаўся з хейтам у свой бок ці ў бок знаёмых-эмігрантаў?
— З боку палякаў не заўважаў нечага падобнага. Сустракаў тут украінцаў, калі рабіў дакументы: яны бачылі мой беларускі пашпарт, але ніхто нічога не сказаў. Але чуў розныя гісторыі. Жонка сябра ў Варшаве звольнілася з прадпрыемства, бо яе загнабілі польскія і ўкраінскія каляжанкі… Па беларусах гэта не так б’е, як па расіянах, але таксама ёсць.
З іншага боку, уявіце сітуацыю, каб з Украіны на Беларусь ляцелі «грады», ішлі танкі, а іх прэзідэнт ездзіў на рэнжроверы і пасміхаўся? Ну і якое было б стаўленне ў беларусаў да ўкраінцаў, га?..
Тут важны момант адукаванасці чалавека, ці паспрабаваў ён разабрацца, чаму сталася так і так. А прасцей, канешне, хейціць некага наўпрост на падставе эмоцый.

— Здаецца, ты на палову расіянін, а таксама маеш зносіны з творцамі ці проста сябрамі ў Расіі. Ці падтрымліваеш сувязі?
— Ні з кім пакуль не размаўляў. Хаця ўпэўнены, што тыя, хто раней меў нармальныя погляды, засталіся пры іх і зараз. Большасць маіх сяброў з Піцера ці Масквы і раней трымаліся антыпуцінскай пазіцыі. А вось з далёкімі родзічамі па лініі маці, якія жывуць у Расіі, баюся размаўляць. Там жа масавы п***ц нейкі, таму не хачу нарвацца на непрыемную размову, якая стане апошняй.
— Усе войны некалі заканчваюцца — гэта непазбежна. Пытанне ў тым, як далей наладжваць кантакт і згоду між украінцамі, беларусамі і расіянамі. Ці гэта рэальна?
— Гэта рэальна. Але будзе няпроста, бо ёсць масавая памяць. І яе нікуды не падзенеш. На доўгія гады ўсё гэта застанецца. Беларуска-ўкраінскія адносіны, мяркую, хутчэй адновяцца, асабліва калі ў нас будуць палітычныя змены. А вось расійска-ўкраінскія… Гэта надоўга: 50-60-100 гадоў. Будзе чорная пляма. Пуцін прынёс занадта шмат жахаў, падставіў свой народ.
І тут акурат важная роля людзей культуры. Творцы маюць быць праваднікамі паміж народамі. У будучыні гэта вельмі важна! Калі-небудзь усё адновіцца. Неяк жа пасябравалі Брытанія, Францыя і Германія, хоць ваявалі стагоддзямі. Некалі і ў нашым рэгіёне пачнецца дыялог, але калі дыктатараў ужо не будзе.
Чытайце таксама
Каму была патрэбная гэтая вайна? Чаму рускамоўны не значыць «расіянін»? Ці маюць шанцы канцэпцыі «рускага свету» і «СССР 2.0»? Чаму...
Чытаць далейВадзім Саранчукоў быў адным з арганізатараў пратэстаў у Гродне ўлетку 2020-га. Ужо працяглы час ён вымушана знаходзіцца за мяжой, як...
Чытаць далейУ Беларусі за захоўванне нават зусім маленькай колькасці марыхуаны пагражае да пяці гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Польшча ж, наадварот, ідзе...
Чытаць далей