Марк і Аксана з дзвюма дочкамі вымушана пераехалі ў Польшчу, пасяліліся ў вёсцы на Падляшшы, каля самай мяжы з Беларуссю, і заняліся керамікай і бортніцтвам. Свае працы яны прадаюць праз маркетплэйсы кліентам па ўсім свеце. І гаворка не толькі пра керамічныя вырабы, а нават пра борці — вялікія калоды, выдзеўбаныя пасярэдзіне, дзе селяцца пчолы. Праект MOST «Беларусы могуць» завітаў да сям’і і ўпэўніўся, што лад жыцця продкаў дагэтуль прываблівае маладзёнаў і нават можа быць камерцыйна паспяховым.
Марк і Аксана з Піншчыны. Мужчына прызнаецца, што нават не выязджаў з вёскі. А дзяўчына чатыры гады вучылася ў Пінску, але ўсе ж прызвычаіцца да гарадскога жыцця ёй было складана.
Вымушана апынуўшыся ў эміграцыі, сям’я даведалася пра вёску Czechy Orlanskie, за сем кіламетраў ад беларускай мяжы. Тут і асела. У вёсцы ўсяго каля 70 жыхароў, пераважна сталага ўзросту, але маладзёнам сярод іх камфортна. Кажуць, што адчуваюць сябе як дома.
Многія тут размаўляюць po swojomu — на падляшскай гаворцы, падобнай да беларускай мовы. А Гайнаўка — горад паблізу — лічыцца цэнтрам беларускай меншасці ў Польшчы. Па словах Марка, калі хтосьці з мясцовых жыхароў выязджае далей за Падляшша, пра яго кажуць, што ён паехаў у Польшчу.
Чатыры печкі
У хаце, якую арандавалі беларусы, — і пліта, і руская печка, і традыцыйная падляшская печ. Нядаўна сям’я набыла тут і сваё жытло — драўляную хату за 60 тыс. долараў. Зараз яе рамантуюць. І ў ёй Марк таксама закладае печку — цэнтр хаты.
Яшчэ адна спецыяльная печ — для абпалу керамікі. Гэтым яны займаліся яшчэ ў Беларусі, а зараз кераміка — асноўная праца беларусаў. Посуд і сувенірныя вырабы яны прыдумляюць самі, а потым выстаўляюць на маркетплэйсах і на сваім сайце. Іх замаўляюць кліенты з усяго свету, і раз-другі на тыдзень Марк ездзіць у Гайнаўку на пошту з гарой пасылак. Жартуе, што праз гэта ён і кантактуе са знешнім светам.
Для дзяцей жа такой сувяззю стаў аўтобус, які возіць іх у школу.
Дзве борці даслаў у ЗША
Яшчэ Марк займаецца сапраўдным бортніцтвам — не пчалярствам, калі пчолам будуюць вуллі. У Марка пчолы жывуць у борцях — выдзеўбаных знутры калодах. Ён захапіўся гэтым яшчэ ў дзяцінстве, калі заўважыў на падворку пустую старую борць.
— Бачу: штосьці залятае туды, — успамінае беларус. — Так мяне гэта зацікавіла. Думаю: мабыць, гэта пчолы. Пчолы даюць мёд, а мёд я люблю. Значыць, мне гэта патрэбна.
Так хлопчык выпрасіў у бабулі першую борць.
А зараз робіць такія сам, у яго нават ёсць для гэтага спецыяльныя прылады. Борці патрэбныя не толькі для ўласнага выкарыстання. Іх замаўляюць і іншыя людзі, якія цікавяцца гэтай справай. Дзве Марк даслаў нават у ЗША.
Таксама Марк займаецца адраджэннем борцніцтва на Падляшшы. Яго запрашаюць з лекцыямі ў школы, пра яго дзейнасць здымаюць дакументальныя фільмы.
Завялі сацсеткі
А яшчэ беларусы завялі сацсеткі, дзе распавядаюць пра сваё жыццё ў польскай вёсцы. Кажуць, што так хочуць папулярызаваць Падляшша сярод беларусаў.
Падрабязней гісторыю Марка і Аксаны глядзіце ў новым відэа праекта MOST «Беларусы могуць».
