Вымушаная эміграцыя заўсёды даецца няпроста. Але для дзяцей і падлеткаў пераезд у іншую краіну — амаль заўжды вымушаны працэс, бо яны яго не абіраюць самастойна, а едуць разам з бацькамі. MOST пагутарыў з падлеткамі пра цяжкасці адаптацыі ў эміграцыі, пра адносіны з аднагодкамі і пра тое, як складваецца іх жыццё ў новай краіне.
На сайце выдавецтва Gutenberg Publisher можна набыць кнігу аўтаркі Сашы Гук «Соня, стой!». Аповесць пра пятнаццацігадовую дзяўчыну і яе перажыванні будзе карысна прачытаць падлеткам, каб лепей зразумець сябе, свае пачуцці і эмоцыі.
«Запісвала галасавыя паведамленні сяброўцы пра тое, што гэта наша апошняя зіма разам»
Марыя пераехала з бацькамі ў Польшчу крыху менш за год таму. Навіну пра пераезд яна ўспрыняла без энтузіязму.
— Мама прасіла не распаўсюджвацца на гэтую тэму сярод сяброў, але я яе не паслухала і адразу пабегла ўсім распавядаць. Мне было вельмі сумна. Памятаю, як ішла з музычнай школы і запісвала галасавыя паведамленні лепшай сяброўцы пра тое, што гэта наша апошняя зіма разам.
Марыя кажа, што ў Польшчы самым складаным было знайсці агульную мову з аднакласнікамі і настаўнікамі. Яна дрэнна ведала польскую мову і шмат чаго не разумела. Адаптавацца ў новай школе дапамагла аднакласніца з Украіны, якая вучылася тут ужо другі год.
— Яна мне перакладала тое, што я не магла зразумець, распавядала, якія тут парадкі ў школе. З часам мае моўныя навыкі палепшыліся і стала прасцей. Бацькі думаюць, што мне дапамаглі школьныя дадатковыя заняткі па польскай мове, але гэта не так. Я не даведалася там нічога новага. Тут большую ролю адыграла польскае асяроддзе і зносіны з аднакласнікамі.
Марыя кажа, што цяпер у яе добрыя стасункі з хлопцамі і дзяўчынкамі з класа, але большую частку вольнага часу яна ўсё ж праводзіць з сяброўкай-украінкай. З сябрамі з Беларусі яна працягвае кожны дзень стасавацца праз інтэрнэт.
У Польшчы дзяўчыне падабаецца адсутнасць школьнай формы, разнастайны выбар прысмакаў у крамах, ветлівыя людзі і прыгожая прырода. Яна вельмі любіць Варшаву, хоць сама жыве ў невялікім горадзе, і плануе пасля заканчэння школы паступаць менавіта ў сталіцу.
— Спачатку мне хацелася дадому, але зараз я ўжо прызвычаілася і мне тут падабаецца. Я не хачу вяртацца назад у Беларусь, каб там жыць. Хіба што толькі прыехаць на вакацыі і пабачыцца з сябрамі.
«Адчуваў хваляванне і нявызначанасць»
Андрэй пераехаў у Польшчу два гады таму. Калі бацькі сказалі яму, што плануюць пераезд, ён не паверыў.
— Колькі сябе памятаю, яны казалі, што хочуць эміграваць у Еўропу. Гаворка звычайна ішла пра Чэхію ці Германію. Але гэта заўсёды былі проста размовы, таму я не ўспрыняў гэтыя словы сур’ёзна.
Калі бацькі запісалі Андрэя на курсы польскай мовы, ён зразумеў, што гэтым разам яны маюць намер ісці да канца, і гэта выклікала змешаныя пачуцці.
— З аднаго боку, я адчуваў хваляванне і нявызначанасць. З іншага — цікаўнасць. Было цікава, што гэта за новы этап у жыцці, што мяне там чакае.
Дзякуючы заняткам з рэпетытарам на момант пераезду Андрэй нядрэнна ведаў польскую мову, таму лёгка наладзіў кантакт з аднакласнікамі. Да таго ж у класе было два беларуса, з якімі ён хутка пасябраваў. Яшчэ больш прыяцеляў у хлопца з’явілася, калі ён пайшоў займацца ў футбольную секцыю.
Андрэй кажа, што не адчуў асаблівых цяжкасцей, звязаных з адаптацыяй, бо і ён сам, і яго бацькі адчувалі сябе ў новай краіне даволі добра з першых дзён. У гэтым годзе хлопец паступае ў тэхнікум. Ён падкрэслівае, што вельмі рады, што будзе вучыцца менавіта ў Польшчы.
— Мне падабаецца, што тут выкладчыкі больш адкрытыя і добразычлівыя, чым у Беларусі. Няма ціску, ніхто на цябе не крычыць. Пражыўшы тут два гады я бачу, што ў Еўропе значна больш магчымасцей для вучобы і развіцця. Дрэнна, што нас, па сутнасці, выгналі са сваёй краіны. Бацькі да гэтага часу моцна перажываюць з-за гэтага. З іншага боку — асабіста для мяне ўсё склалася як мага лепш.
«Першыя месяцы я сядзела на занятках і проста маўчала»
На пачатку лета споўніўся год, як Паліна жыве ў Польшчы. Яе бацька быў асуджаны па палітычным артыкуле, і, як толькі ён апынуўся на волі, сям’я тэрмінова сабрала рэчы і выехала з Беларусі.
Вымушаную эміграцыю Паліна ўспрыняла цяжка. Яе засмучала літаральна ўсё: адрыў ад сяброў, вымушаны сыход з музычнай школы, дзе яна правучылася сем гадоў, растанне з любімымі настаўнікамі, новая школа і неабходнасць інтэграцыі ў польскае асяроддзе.
— Я прынцыпова адмаўлялася вучыць польскую мову. Першыя месяцы я сядзела на занятках і проста маўчала. Мне было вельмі дрэнна і сумна. Я не разумела, што я тут раблю. Але потым вырашыла ўсё ж такі ўзяцца за мову. Я прывыкла вучыцца добра, а калі ты яе не ведаеш, складана атрымліваць добрыя адзнакі.
У Беларусі Паліна акрамя музычнай школы наведвала курсы англійскай мовы і студыю танца. У Польшчы першы час бацькам было вельмі цяжка фінансава, таму сям’я не магла дазволіць сабе ўсе тыя гурткі і секцыі, якія былі ім даступныя ў Мінску.
— У Беларусі ў мяне было вельмі актыўнае жыццё. Я ўвесь час была чымсьці занятая: гуляла з сяброўкамі, грала на піяніна, хадзіла на танцы, выступала на сцэне, ездзіла па конкурсах. У Польшчы ў мяне не было ні сябровак, ні нейкіх актыўнасцей. Я прыходзіла пасля школы дадому і проста тупіла ў тэлефон.
Праз год Паліна так і не знайшла ў Польшчы сяброў. Часам яна з бацькамі ходзіць на сустрэчы дыяспары ў сваім горадзе, але кажа, што практычна не мае стасункаў з эмігрантамі-аднагодкамі.
— Мы перакідваемся словамі, але ў нас няма нічога агульнага. Я не лічу, што павінна абавязкова заводзіць тут новыя знаёмствы. Мне хапае анлайн-зносін з мінскімі сябрамі і аднакласнікамі.
Каб падбадзёрыць Паліну, бацькі купілі ёй лічбавае піяніна. Цяпер яна займаецца дома самастойна, спрабуе пісаць музыку. У планах — запісваць уласныя песні і выкладваць іх на Youtube. А нядаўна з’явілася яшчэ адна нагода для радасці: Палініна сяброўка па танцавальнай студыі летам пераязджае з бацькамі ў той жа горад.
— Я не магу сказаць пра Польшчу нічога дрэннага. Мяне тут не крыўдзяць, наадварот, усе імкнуцца дапамагчы. Але я проста хачу дадому і чакаю, калі ўвесь гэты жах скончыцца і мы вернемся ў Мінск. Хачу зноў з’есці з сяброўкамі фісташкавае «Салета» на стадыёне каля нашага дома, паскакаць на батутах у «Хіра-парку», з’ездзіць у Брэст на танцавальны конкурс, забегчы з мамай на дранікі ў «Лідо» перад канцэртам у філармоніі. Калі б гэта сталася магчымым, я была б самым шчаслівым чалавекам на зямлі.
